بازگشت به سایت
⚡️طرحواره های ناسازگار اولیه:طرحواره به معنی الگو و ساختاری است که در ما شکل میگیرد، و بر اساس آن رویداد و ساختار ما در زندگی تصمیم گیری می کنیم. طرحواره های ناسازگار اولیه، در اثر باورهای مخرب و تجارب بد اولیه زندگی بوجود می آید.⚡️انواع طرحوارهطرحواره های ناسازگار اولیه شامل 18 طرحواره در 5 حوزه می شود که عبارتند از:
💢حوزه اول: بریدگی و طرد:
🔔1) طرحواره رهاشدگی_بی ثباتی
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:اضطراب جدایی در کودکی، والدین بی ثبات ، بی توجهی والدین به فرد در کودکی
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
فرد نسبت به اطرافیان بی اعتماد است و به همین دلیل وارد رابطه نمی شود، احساس حسادت دارد، به کوچیکترین جدایی ها واکنش مفرط نشان می دهد،به تعهد به همسر شک و تردید دارد.🔔2) بی اعتمادی_بدرفتاری
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره: سوء استفاده جسمی.جنسی.روانی در دوران کودکی
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
همسر یا همکار شما مدام احساس مورد سوء استفاده قرار گرفتن دارد، اجازه میدهد دیگران از او بهره کشی کنند، ذهن خوانی دارد،فکر میکند اگر کسی به او آسیبی برساند عمدی در کار بوده و..
🔔3) محرومیت هیجانی:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره: والدین سرد و بی عاطفه در کودکی، عدم همدلی با فرزندان، اجازه ندادن به کودک در ابراز احساساتش.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
نمی تواند نیازهایش را ابراز کنداز اطرافیان دلخور است. پرتوقع، بهانه گیر، احساس خلأ، پوچی و بی معنایی می کند.
🔔4) طرحواره نقص و شرم:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره: داشتن والدین ایرادگیر، عیب جو، والدین کمالگرا
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
فرد از خودش راضی نیست، نقاط قوت خود را نمی بیند، کم رو است، خود را با دیگران مقایسه می کند، به دیگران اجازه میدهد او را ناارزنده ساز کنند.
🔔5 طرحواره انزوای اجتماعی_بیگانگی:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:احساس حقارت دارد، مدام نگران کارهاشه، کم رو و گوشه گیرند، فرد باور دارد با دیگران متفاوت است و به جامعه خاصی تعلق ندارد.
💢حوزه دوم: خودگردانی و عملکرد مختل(مربوط به نیاز دوم از سلسله نیازهای مطرح شده یانگ است)
🔔6) طرحواره وابستگی_بی کفایتی:⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره: حمایت افراطی والدین ، تصمیم گیری والدین برای کارهای کودکان، والدین مضطرب.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
مدام کمک می خواهند، برای تصمیم گیری نیاز به تایید دیگران دارند، تنهایی به سفر نمی روند، کارهای جدید را قبول نمی کنند.🔔7) طرحواره آسیب پذیری نسبت به ضرر یا بیمار:
شامل سه نوع است:الف) آسیب پذیری نسبت به مسائل پزشکیب) آسیب پذیری نسبت به مسائل هیجانیج) آسیب پذیری نسبت به سوانح
✨نکته: نگرانی امری عادی است به دو دسته تقسیم می شود:
⭕️نگرانی کارساز : مثال: من میخواهم به مسافرت بروم ممکن است ماشینم خراب شود، راه حل دارد قبل از مسافرت آن را چک میکنم.⭕️نگرانی دردسر ساز: مثال نکنه مرگ بیاد سراغ من، نکند این لامپ بیفتد نقشی در این نگرانی نداریم.
💎هر موقع نگران شدید این سوالات را بپرسید:👇👇❓نگرانی من چیست؟❓کارساز است یا دردسرساز چرا؟❓آیا نقشی در این نگرانی دارم؟❓آیا راه حلی دارد؟
🔔8) خودتحول نیافته_ نگران
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
وقتی که در خانواده، والدین نزدیکی عاطفی شدیدی وجود دارد، مرزها در هم تنیده است و همه در کار هم دخالت می کنند و نظر می دهند. داشتن والدین کنترل گر، احساس گناه در کودک ایجاد کردن توسط والدین.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
ذهن خوانی دارد، استقلال فکری ،عاطفی، رفتاری ندارند، تقلید از خانواده خود، 🔸درمان: از او میخواهیم شباهت ها و تفاوت ها را با والدین خود بنویسد، هدفی مغایر با نظر والدین خود و متفاوت با نظر آنها بنویسد و به آن عمل کند.
🔔9) طرحواره شکست:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
داشتن والدین ایراد گیر، و یا والدین کمالگرا، مقایسه کودک با کودکان دیگر، عدم توجه به موفقیت های آنها
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
گامی برای موفقیت بر نمیدارد، شغلی پایین تر از استعداد خود را برمیگزیند، دائم شغل عوض میکند، بزرگ نمایی مشکلات و ضعف هایش، بی مسئولیت در روابط بین فردی، زندگی آشفتهو بی نظمی دارند.
💢حوزه سوم: محدودیت های مختل
🔔10) طرحواره استحقاق _بزرگ منشی:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:کودکان لوس، وابسته ، تکانشی،اجازه دادن به فرزند برای شکستن مرز والدین.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
بی احترامی به نیازهای دیگران، بدرفتاری با دیگران، ناتوانی در همدلی با دیگرانپرتوقع و طلبکار از جامعه
🔔11) طرحواره خویشتن داری_خودانضباطی ناکافی
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:ارضای بیش اندازه نیاز کودک توسط والدین، خانواده های بی در و پیکر، الگوسازی با والدین.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
کسانی که تکانشگر می شوند، حواس پرت، آشفته، کار تکراری انجام نمی دهند، کج خلق، دیر آمدن بر سر قرارهای ملاقاتش
💢حوزه چهارم: جهت مندی
🔔12) طرحواره اطاعت:
شامل الف) اطاعت از نیازها: واپس زنی تمایلات، تصمیمات ترجیحات شخصیب) اطاعت از هیجانها: ناراحت و خشمگین نمی شود بخاطر دیگران
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
داشتن والدین تنبیه گر در کودکی، خانواده هایی که بر حفظ ظاهر تاکید می کنند.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
این افراد احساساتشان را واپس رانی می کنند، به این فکر میکند اگر کار شخص را انجام ندهد فکر می کند آن شخص از او انتقام میگیرد.
🔔13) طرحواره ایثارگری:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
جایگزینی نقش ها در خانواده، الگو گیری از والدین: والدین ایثارگر= فرزندان ایثار گرتایید شدن از طرف دیگر، تقویت اجتماعی، جامعه افراد را به سمتی میبرد که امیال خود را نادیده بگیریم، داشتن والدین ضعیف و در مانده. ⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
مسئولیت پذیری افراطی، فرد می گوید روابط اجتماعی داشتم ولی دیگران از من سوء استفاده می کنند ، وابستگی های بیمارگونه به دیگران دارند، فداکاری در رابطه با دیگران.
⭕️تفاوت طرحواره اطاعت با ایثارگری: در اطاعت فرد می گوید من مجبور به اطاعت هستم وگرنه تنبیه می شومدر ایثار گر فرد به دلخواه انجام می دهد تا تایید دیگران را بدست آورد.
🔔14) پذیرش جویی_جلب توجه:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:داشتن خانواده متظاهر، باورهای ناکارآمد خانواده
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
اطاعت و فرمانبرداری میکنه، چاپلوس و تملق گراست، جراحی های زیبایی انجام میده ولی رضایت نداره، تاکید او بر پول و منزلت اجتماعی است.
💢حوزه پنجم: گوش بزنگی و بیش از حد بازداری
🔔15) طرحواره منفی گرایی_بدبینی:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:زندگی مشقت باری داشتن، الگو سازی با والدین
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
نیمه خالی لیوان رو میبیند ، پیش بینی های منفی میکند ، شکایت می کند، جنبه های مثبت را نمی بیند.🔔16) بازداری هیجانی: شامل:الف) بازداری از بروز خشمب) بازداری از بیان تکانه های مثبت و بازیج) بازداری از بیان آسیب پذیری یا بیان راحت و صریح احساساتد) جبران افراطی بر عقلانیت و نادیده گرفتن هیجانات.
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:نگرش منفی به هیجان داشتن، عاقلانه فکر کردن
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
متانت افراطی، مقید به آداب و رسوم، نیازهایش را نمی گوید، از آسیب پذیری اجتناب نمی کند، بازداری هیجانی دارد، خشم و خوشحالی را ابراز نمیکند.
🔔17) سرسختانه_عیب جویی افراطی:شامل معیارهای:الف) بی نقص گرایی، توجه غیر معمول به جزئیات، ارزیابی کمتر از حد عملکرد، مقایسه با عملکرد دیگران.ب) قوانین باید ها، غیر انعطاف پذیرج) دغدغه های زمان و کارآمدی، کار بیشتر انجام میدهد.
🔔18) طرحواره تنبیه:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
کسانی که معیارهای اخلاقی افراطی دارند، الگو پذیری از والدین تنبیه گرا.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:پایبندی به اخلاق، فرد صبوری نیست، مدام بدنبال تنبیه دیگران است.
دکتر علیرضا گل
مقاله آموزشی
18 طرحواره ناسازگار اولیه
⚡️طرحواره های ناسازگار اولیه:طرحواره به معنی الگو و ساختاری است که در ما شکل میگیرد، و بر اساس آن رویداد و ساختار ما در زندگی تصمیم گیری می کنیم. طرحواره های ناسازگار اولیه، در اثر باورهای مخرب و تجارب بد اولیه زندگی…
💢حوزه اول: بریدگی و طرد:
🔔1) طرحواره رهاشدگی_بی ثباتی
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:اضطراب جدایی در کودکی، والدین بی ثبات ، بی توجهی والدین به فرد در کودکی
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
فرد نسبت به اطرافیان بی اعتماد است و به همین دلیل وارد رابطه نمی شود، احساس حسادت دارد، به کوچیکترین جدایی ها واکنش مفرط نشان می دهد،به تعهد به همسر شک و تردید دارد.🔔2) بی اعتمادی_بدرفتاری
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره: سوء استفاده جسمی.جنسی.روانی در دوران کودکی
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
همسر یا همکار شما مدام احساس مورد سوء استفاده قرار گرفتن دارد، اجازه میدهد دیگران از او بهره کشی کنند، ذهن خوانی دارد،فکر میکند اگر کسی به او آسیبی برساند عمدی در کار بوده و..
🔔3) محرومیت هیجانی:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره: والدین سرد و بی عاطفه در کودکی، عدم همدلی با فرزندان، اجازه ندادن به کودک در ابراز احساساتش.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
نمی تواند نیازهایش را ابراز کنداز اطرافیان دلخور است. پرتوقع، بهانه گیر، احساس خلأ، پوچی و بی معنایی می کند.
🔔4) طرحواره نقص و شرم:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره: داشتن والدین ایرادگیر، عیب جو، والدین کمالگرا
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
فرد از خودش راضی نیست، نقاط قوت خود را نمی بیند، کم رو است، خود را با دیگران مقایسه می کند، به دیگران اجازه میدهد او را ناارزنده ساز کنند.
🔔5 طرحواره انزوای اجتماعی_بیگانگی:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:احساس حقارت دارد، مدام نگران کارهاشه، کم رو و گوشه گیرند، فرد باور دارد با دیگران متفاوت است و به جامعه خاصی تعلق ندارد.
💢حوزه دوم: خودگردانی و عملکرد مختل(مربوط به نیاز دوم از سلسله نیازهای مطرح شده یانگ است)
🔔6) طرحواره وابستگی_بی کفایتی:⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره: حمایت افراطی والدین ، تصمیم گیری والدین برای کارهای کودکان، والدین مضطرب.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
مدام کمک می خواهند، برای تصمیم گیری نیاز به تایید دیگران دارند، تنهایی به سفر نمی روند، کارهای جدید را قبول نمی کنند.🔔7) طرحواره آسیب پذیری نسبت به ضرر یا بیمار:
شامل سه نوع است:الف) آسیب پذیری نسبت به مسائل پزشکیب) آسیب پذیری نسبت به مسائل هیجانیج) آسیب پذیری نسبت به سوانح
✨نکته: نگرانی امری عادی است به دو دسته تقسیم می شود:
⭕️نگرانی کارساز : مثال: من میخواهم به مسافرت بروم ممکن است ماشینم خراب شود، راه حل دارد قبل از مسافرت آن را چک میکنم.⭕️نگرانی دردسر ساز: مثال نکنه مرگ بیاد سراغ من، نکند این لامپ بیفتد نقشی در این نگرانی نداریم.
💎هر موقع نگران شدید این سوالات را بپرسید:👇👇❓نگرانی من چیست؟❓کارساز است یا دردسرساز چرا؟❓آیا نقشی در این نگرانی دارم؟❓آیا راه حلی دارد؟
🔔8) خودتحول نیافته_ نگران
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
وقتی که در خانواده، والدین نزدیکی عاطفی شدیدی وجود دارد، مرزها در هم تنیده است و همه در کار هم دخالت می کنند و نظر می دهند. داشتن والدین کنترل گر، احساس گناه در کودک ایجاد کردن توسط والدین.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
ذهن خوانی دارد، استقلال فکری ،عاطفی، رفتاری ندارند، تقلید از خانواده خود، 🔸درمان: از او میخواهیم شباهت ها و تفاوت ها را با والدین خود بنویسد، هدفی مغایر با نظر والدین خود و متفاوت با نظر آنها بنویسد و به آن عمل کند.
🔔9) طرحواره شکست:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
داشتن والدین ایراد گیر، و یا والدین کمالگرا، مقایسه کودک با کودکان دیگر، عدم توجه به موفقیت های آنها
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
گامی برای موفقیت بر نمیدارد، شغلی پایین تر از استعداد خود را برمیگزیند، دائم شغل عوض میکند، بزرگ نمایی مشکلات و ضعف هایش، بی مسئولیت در روابط بین فردی، زندگی آشفتهو بی نظمی دارند.
💢حوزه سوم: محدودیت های مختل
🔔10) طرحواره استحقاق _بزرگ منشی:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:کودکان لوس، وابسته ، تکانشی،اجازه دادن به فرزند برای شکستن مرز والدین.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
بی احترامی به نیازهای دیگران، بدرفتاری با دیگران، ناتوانی در همدلی با دیگرانپرتوقع و طلبکار از جامعه
🔔11) طرحواره خویشتن داری_خودانضباطی ناکافی
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:ارضای بیش اندازه نیاز کودک توسط والدین، خانواده های بی در و پیکر، الگوسازی با والدین.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
کسانی که تکانشگر می شوند، حواس پرت، آشفته، کار تکراری انجام نمی دهند، کج خلق، دیر آمدن بر سر قرارهای ملاقاتش
💢حوزه چهارم: جهت مندی
🔔12) طرحواره اطاعت:
شامل الف) اطاعت از نیازها: واپس زنی تمایلات، تصمیمات ترجیحات شخصیب) اطاعت از هیجانها: ناراحت و خشمگین نمی شود بخاطر دیگران
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
داشتن والدین تنبیه گر در کودکی، خانواده هایی که بر حفظ ظاهر تاکید می کنند.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
این افراد احساساتشان را واپس رانی می کنند، به این فکر میکند اگر کار شخص را انجام ندهد فکر می کند آن شخص از او انتقام میگیرد.
🔔13) طرحواره ایثارگری:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
جایگزینی نقش ها در خانواده، الگو گیری از والدین: والدین ایثارگر= فرزندان ایثار گرتایید شدن از طرف دیگر، تقویت اجتماعی، جامعه افراد را به سمتی میبرد که امیال خود را نادیده بگیریم، داشتن والدین ضعیف و در مانده. ⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
مسئولیت پذیری افراطی، فرد می گوید روابط اجتماعی داشتم ولی دیگران از من سوء استفاده می کنند ، وابستگی های بیمارگونه به دیگران دارند، فداکاری در رابطه با دیگران.
⭕️تفاوت طرحواره اطاعت با ایثارگری: در اطاعت فرد می گوید من مجبور به اطاعت هستم وگرنه تنبیه می شومدر ایثار گر فرد به دلخواه انجام می دهد تا تایید دیگران را بدست آورد.
🔔14) پذیرش جویی_جلب توجه:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:داشتن خانواده متظاهر، باورهای ناکارآمد خانواده
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
اطاعت و فرمانبرداری میکنه، چاپلوس و تملق گراست، جراحی های زیبایی انجام میده ولی رضایت نداره، تاکید او بر پول و منزلت اجتماعی است.
💢حوزه پنجم: گوش بزنگی و بیش از حد بازداری
🔔15) طرحواره منفی گرایی_بدبینی:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:زندگی مشقت باری داشتن، الگو سازی با والدین
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
نیمه خالی لیوان رو میبیند ، پیش بینی های منفی میکند ، شکایت می کند، جنبه های مثبت را نمی بیند.🔔16) بازداری هیجانی: شامل:الف) بازداری از بروز خشمب) بازداری از بیان تکانه های مثبت و بازیج) بازداری از بیان آسیب پذیری یا بیان راحت و صریح احساساتد) جبران افراطی بر عقلانیت و نادیده گرفتن هیجانات.
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:نگرش منفی به هیجان داشتن، عاقلانه فکر کردن
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:
متانت افراطی، مقید به آداب و رسوم، نیازهایش را نمی گوید، از آسیب پذیری اجتناب نمی کند، بازداری هیجانی دارد، خشم و خوشحالی را ابراز نمیکند.
🔔17) سرسختانه_عیب جویی افراطی:شامل معیارهای:الف) بی نقص گرایی، توجه غیر معمول به جزئیات، ارزیابی کمتر از حد عملکرد، مقایسه با عملکرد دیگران.ب) قوانین باید ها، غیر انعطاف پذیرج) دغدغه های زمان و کارآمدی، کار بیشتر انجام میدهد.
🔔18) طرحواره تنبیه:
⭐️علت بوجود آمدن این طرحواره:
کسانی که معیارهای اخلاقی افراطی دارند، الگو پذیری از والدین تنبیه گرا.
⭐️ویژگی های افراد بزرگسال دارای این طرحواره:پایبندی به اخلاق، فرد صبوری نیست، مدام بدنبال تنبیه دیگران است.
دکتر علیرضا گل